ارتودنسی دندان

درمان ارتودنسی دندان

اگر شما هم دندان‌های نامرتب و بهم‌ریخته دارید، حتما تا به حال به انجام ارتودنسی دندان فکر کرده‌اید. اما ارتودنسی چیست؟ ارتودنسی یکی از روش‌های رایج در دندانپزشکی برای درمان نامرتبی دندان‌ها و بهبود مشکلات استخوان فک است. در این بخش از سایت دکتر مصطفوی با ارتودنسی دندان آشنا می‌شوید و در ادامه راجع به کاربردها، انواع، مزایا و عوارض ارتودنسی صحبت می‌کنیم.

ارتودنسی دندان چیست؟ 

ارتودنسی یک روش درمانی و شاخه‌ای از دندانپزشکی برای صاف و همتراز کردن دندان‌ها است. در این روش درمانی با استفاده از بریس‌های مخصوص، دندان‌ها به محل صحیح خود هدایت می‌شوند و منجر به بهبود ظاهر و عملکرد دندان‌ها می‌شود. ارتودنسی علاوه بر اصلاح ناهنجاری‌های دندانی، می‌تواند ناهماهنگی‌ استخوان‌های فک مثل اختلاف در اندازه یا موقعیت ناهماهنگ استخوان فک بالا و پایین را نیز درمان کند.

درمان ارتودنسی چگونه انجام می‌شود؟ 

درمان ارتودنسی معمولاً از حدود 12 یا 13 سالگی به بعد، یعنی زمانی که دندان‌های دائمی به طور کامل رشد کرده‌اند، شروع می‌شود. برای شروع درمان ابتدا باید روش موردنظر خود را مشخص کنید. انواع مختلفی از روش‌های ارتودنسی وجود دارد، بهترین درمان برای هر فرد با توجه به نوع مشکل و شدت آن مشخص می‌شود.

پس از انتخاب روش مناسب بریس‌ها روی دندان‌ها نصب می‌شود و با اعمال نیرو دندان‌ها را به محل صحیح خود هدایت می‌کنند. گاهی ممکن است در طول درمان به دلایل مختلف مثل همپوشانی یا شلوغی مجبور شوید تعدادی از دندان‌ها را بکشید. اما جای نگرانی نیست در پایان درمان شکاف ایجادشده پر می‌شود. همچنین در پایان درمان باید برای حفظ نتایج مدتی از نگهدارنده استفاده کنید.

اهمیت ارتودنسی دندان 

اگر فک و دندان‌ها به درستی رشد نکنند، ممکن است دندان‌ها کج و نامرتب شوند یا مجموعه دندان‌های پایین و بالایی در یک راستا قرار نگیرند، به این شرایط مال اکلوژن می‌گویند. مال اکلوژن شدید ممکن است بر جویدن غذا، تلفظ کلمات، اعتماد به نفس و بهداشت دهان تأثیر بگذارد. اهمیت ارتودنسی دندان در درمان مال‌اکلوژن و سایر ناهنجاری‌های فک و دندان‌ها است و در نتیجه باعث بهبود ظاهر دندان‌ها، رفع مشکل جویدن و افزایش اعتمادبه‌نفس و بهداشت دهان می‌شود.

کاربرد ارتودنسی دندان 

معمولا بیماران می‌پرسند ارتودنسی دندان برای چه کسانی است؟ ارتودنسی دندان برای افرادی که مبتلا به شرایط زیر هستند، مفید است و می‌تواند در درمان یا بهبود آن به بیماران کمک کند. این شرایط عبارتند از:

بایت 

ارتودنسی در درمان انواع مشکلات بایت کاربرد دارد.

  • cross bite: در شرایط کراس بایت حداقل یکی از دندان‌های بالا در هنگام فشردن دندان‌ها از دندان‌های پایین، جلوتر نمی‌آید و دندان موردنظر بالاتر از حد استاندارد است.
  • Open bite: در شرایط اپن بایت وقتی دندان‌ها را به هم فشار می‌دهید، بین دندان‌های بالا و پایین شکاف ایجاد می‌شود.
  • Underbit: در آندربایت دندان‌های بالا خیلی عقب یا دندان‌های پایین خیلی جلو هستند.
  • Overbite: در این شرایط هنگامی که دندان‌ها را به یکدیگر فشار می‌دهید، دندان‌های بالایی بیش‌ازحد پایین می‌آیند.
ارتودنسی دندان برای چه کسانی است؟

شلوغی و تراکم زیاد دندان‌ها (Teeth crowding) 

ممکن است در شرایطی که استخوان فک باریک یا کوچک است، فضای کافی برای همه دندان‌ها وجود نداشته باشد. در نتیجه باید یک یا چند دندان برداشته‌شود تا جا برای بقیه دندان‌ها باز شود.

فاصله دندان‌ها (Spacing) 

برخلاف حالت شلوغی و تراکم زیاد، گاهی بین دندان‌ها شکاف یا فاصله وجود دارد، ارتودنسی دندان‌ها را به مکان ایده‌آل منتقل کرده و باعث پرشدن شکاف می‌شود.

دندان‌های نهفته (Impacted teeth) 

دندان‌های نهفته به حالتی می‌گویند که دندان بالغ از لثه یا استخوان بیرون نیاید یا فقط به طور جزئی بیرون بیاید. ارتودنسی باعث خروج دندان بالغ از لثه می‌شود.

دندان‌های کج (crooked teeth) 

ارتودنسی با اعمال نیرو باعث می‌شود، دندان‌های کج صاف و مرتب شوند.

ظاهر نامناسب لبخند و ظاهر (Poor aesthetics) 

ارتودنسی دندان می‌تواند باعث بهبود دهان و صورت شود. همچنین از دندان‌های جلوزده در برابر آسیب‌های ورزشی و سایر حوادث محافظت کند.

اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) 

علاوه بر ناهنجاری دندان‌ها، ارتودنسی می‌تواند مشکلات مربوط به استخوان فک و مفصل گیجگاهی فکی را نیز برطرف کند.

بوی بد دهان و بیماری های لثه (bad breath, gum disease) 

شلوغی یا همپوشانی دندان‌ها باعث کاهش بهداشت دهان می‌شود زیرا امکان دسترسی به همه نقاط وجود ندارد. به همین دلیل محیط دهان مستعد رشد باکتری‌ها و ایجاد پلاک‌های دندانی می‌شود. این پلاک‌ها علاوه بر بوی بد دهان باعث ابتلا به بیماری‌های لثه نیز می‌شوند.

مشکلات تنفس دهانی (Mouth breathing) 

تنفس دهانی به شرایطی می‌گویند که فرد به جای بینی از دهان نفس می‌کشد. این اتفاق به دلایل مختلف مثل بهم‌ریختگی دندان‌ها رخ می‌دهد و ارتودنسی می‌تواند به حل این مشکل کمک کند.

ارتودنسی دندان چقدر طول می‌کشد؟ 

سوال اکثر بیماران این است که ارتودنسی دندان چقدر طول می‌کشد؟ طول دوره ارتودنسی با توجه به شدت ناهنجاری می‌تواند بین یک و نیم تا دو سال طول بکشد. درمان مشکلات شدید بزرگسالان و کودکانی که نیاز به اصلاح رشد دارند، ممکن است بیشتر و حتی تا چهار سال طول بکشد.

مراحل انجام ارتودنسی دندان 

مراحل انجام ارتودنسی دندان با ارزیابی موقعیت دندان‌ها و تشخیص شدت و نوع ناهنجاری آغاز می‌شود. متخصص ارتودنسی در طول ارزیابی با تهیه عکس رادیولوژی و ساخت مدل‌های گچی از فک و دندان‌ها برنامه درمانی شما را طرح‌ریزی می‌کند.

در مرحله دوم باید مجددا به دندانپزشکی مراجعه کنید تا پزشک بریس‌ها را روی دندان‌ها نصب کند. برای این کار براکت‌ها با استفاده از چسب مخصوص روی مینای دندان چسبانده می‌شوند. سپس سیم‌ها از میان شیار براکت‌ها عبور کرده و با استفاده از حلقه‌های الاستیک به نام ماژول در جای خود ثابت می‌شوند. برای نصب ارتودنسی متحرک و نامرئی پزشک فقط بریس را در دهان قرار داده و آن را کاملا منطبق بر دندان‌ها تنظیم می‌کند.

در مرحله سوم همه چیز بر عهده شما است و وظیفه دارید در زمان‌های مشخص برای تنظیم ارتودنسی به پزشک خود مراجعه کنید. همچنین باید مراقبت‌های پس از ارتودنسی را به دقت رعایت کنید.

مرحله چهارم زمانی است که دندان‌ها در حالت صحیح خود قرار گرفته‌اند. در این زمان براکت و سیم‌ها از دهان خارج شده و نگهدارنده‌ها برای حفظ دندان‌ها در موقعیت ایده‌آل جایگزین می‌شوند.

ارتودنسی دیمون

انواع روش‌های ارتودنسی دندان 

انواع روش های ارتودنسی شامل موارد زیر می‌شود:

ارتودنسی متحرک 

ارتودنسی متحرک دندان از یک 

صفحه پلاستیکی شفاف به نام آکریلیک و سیم‌های متصل به آن تشکیل می‌شود. این سیم‌ها به دندان‌ها می‌چسبند و  آکریلیک محکم سر جای خود قرار می‌گیرد، سپس دندان‌ها را حرکت می‌دهد. دستگاه‌های متحرک برای درمان ناهنجاری‌های خفیف دندان و به عنوان نگهدارنده پس از پایان درمان استفاده می‌شوند.

مزایا

  • ارتودنسی متحرک قابل جابجایی است و روی دندان‌ها ثابت نمی‌شود.
  • این روش نسبت به ارتودنسی ثابت هزینه کمتر و ظاهر زیباتر دارد.
  • این روش کم‌تهاجمی تر است و نیروی کمی به دندان‌ها اعمال می‌کند.

معایب

  • از آنجایی که مقداری از فضای دهان با صفحه آکریلیک اشغال می‌شود، احتمالا ابتدا احساس ناراحتی، درد و ترشح بیش از حد بزاق خواهید داشت.
  • هنگام غذاخوردن، ورزش‌کردن و تمیزکردن باید بریس را از دهان خارج کنید.

ارتودنسی ثابت 

در روش ارتودنسی ثابت براکت‌های فلزی روی هر دندان قرار می‌گیرند و با سیم ارتودنسی به هم متصل می‌شوند. سیم‌ها با فشاردادن براکت‌ها روی دندان‌ها باعث حرکت آهسته دندان‌ها به سمت محل مناسب خود می‌شوند.

مزایا

  • اثربخشی ارتودنسی ثابت در درمان طیف وسیعی از ناهنجاری‌ها اثبات شده‌است. برای مثال می‌تواند چرخش‌های شدید دندان‌ها و دیپ بایت‌ها را برطرف کند.
  • این نوع ارتودنسی برای بیماران در هر سنی استفاده می‌شوند.
  • این نوع براکت‌ها روی دندان‌ها ثابت می‌شوند، بنابراین به طور مداوم کار می‌کنند و نتیجه بهتری به دنبال دارند.

معایب

  • این بریس‌ها را نمی‌توان برای غذاخوردن یا مسواک‌زدن از دهان خارج کرد و این نکته برای برخی ناخوشایند است.
  • در صورتی که بیمار بهداشت دهان و دندان خود را رعایت نکند ممکن است در نهایت دچار آسیب و لکه‌های سفید روی دندان، پوسیدگی و بیماری لثه شود.

ارتودنسی سرامیکی 

در روش ارتودنسی سرامیکی از براکت‌هایی که همرنگ دندان و کاملا شفاف هستند، استفاده می‌شود. این براکت‌ها از یک ماده سرامیکی شفاف ساخته شده‌است و مناسب کسانی است که ظاهر دندان‌ها در طول دوره درمان برایشان بسیار مهم است.

مزایا

  • براکت‌های سرامیکی بسیار زیبا و جذاب هستند.
  • این نوع براکت‌ها کاملا نامرئی هستند و توسط دیگران دیده نمی‌شود.

معایب

  • با گذشت زمان براکت‌های سرامیکی دچار تغییر رنگ می‌شوند و زیبایی خود را از دست می‌دهند.
  • طول دوره درمان براکت‌های سرامیکی نسبت به نوع فلزی ثابت بیشتر است.
  • به دلیل جنس سرامیکی مراقبت از آن دشوارتر است و ممکن است دچار آسیب و شکستگی شود.
  • این نوع ارتودنسی هزینه بالاتر و دوام کمتری دارد.

ارتودنسی لینگوال 

ارتودنسی لینگوال برخلاف سایر روش‌ها روی سطح داخلی دندان نصب می‌شود و قابل مشاهده نیست. به همین دلیل برای بیمارانی که می‌خواهند ساختار دندان‌های خود را بدون نگرانی در مورد ظاهر خود درست کنند، بریس‌های لینگوال گزینه مناسبی هستند.

مزایا

  • مهمترین مزیت بریس‌های لینگوال این است که نامرئی است.
  • مقاومت و دوام ارتودنسی لینگوال بیشتر از سایر انواع ارتودنسی است.

معایب

  • این روش برای بیمارانی با فک باریک و کوچک مناسب نیست، زیرا باعث تنگ‌شدن فضای دهان می‌شود.
  • به دلیل موقعیت قرارگیری براکت‌ها دسترسی بیمار برای تمیزکردن آن سخت و محدود است.
  • با استفاده از بریس‌های لینگوال ممکن است کمی احساس درد در زبان یا سایر نواحی داشته‌باشید.

ارتودنسی رنگی 

ارتودنسی رنگی تقریبا همان ارتودنسی ثابت است با این تفاوت که برای ثابت‌کردن سیم‌ها از حلقه‌های پلاستیکی که در رنگ‌های مختلف موجود است، استفاده می‌شود. انتخاب رنگ ارتودنسی کاملا شخصی و سلیقه‌ای است و پس از هر بار مراجعه می‌توانید رنگ بریس‌ها را عوض کنید.

مزایا

  • ارتودنسی رنگی برای کودکانی که با بریس‌ها مشکل دارند، جذاب است و باعث می‌شود آن‌ها از براکت‌ها استفاده کنند و بیشتر به بهداشت دهان خود اهمیت بدهند.
  • بریس‌های رنگی باعث کاهش کسل‌کنندگی درمان و جذابیت بیشتر می‌شود.

معایب

  • بعضی از رنگ‌های ارتودنسی دندان باعث کاهش زیبایی چهره می‌شوند.
  • رنگ‌های روشن در اوایل درمان زیبا هستند اما به مرور کدر و زرد می‌شوند.

ارتودنسی نامرئی 

در روش ارتودنسی نامرئی از بریس‌های بسیار نازک و شفاف که شبیه محافظ دهان هستند، استفاده می‌شود. این بریس‌های شفاف کاملا شبیه دندان‌های طبیعی هستند و جلب توجه نمی‌کنند. در این روش ارتودنسی از دو نوع بریس الاینر و اینویزالاین برای جابه‌جایی تدریجی دندان‌ها به موقعیت دلخواه استفاده می‌شود.

مزایا

  • می‌توانید بریس‌ها را هنگام مسواک‌زدن، خوابیدن یا غذاخوردن از دهان خود خارج کنید.
  • این روش کاملا نامرئی است.

معایب

  • ارتودنسی نامرئی برای اصلاح ساختار دندان‌هایی که به شدت چرخیدهاند، مناسب نیست.
  • در صورتی که بیماران در استفاده از آن‌ها کوتاهی کنند، نتایج مدنظر به دست نمی‌آید.

ارتودنسی دیمون 

ارتودنسی دیمون نوعی ارتودنسی خودتنظیمی است و براکت‌ها می‌توانند به صورت خودکار با استفاده از مکانیزم کشویی با موقعیت دندان‌ها هماهنگ شوند. سپس با حرکات گهواره‌ای به راحتی و بدون درد دندان‌ها را به موقعیت ایده‌آل هدایت می‌کند. این نوع براکت‌ها از فلز یا سرامیک ساخته می‌شوند و مانند ارتودنسی ثابت روی دندان‌ها نصب می‌شوند.

مزایا

  • براکت دیمون هنگام حرکت اصطکاک کمتری با سطح دندان ایجاد می‌کند.
  • با استفاده از براکت دیمون نیاز به مراجعه‌های حضوری کاهش می‌یابد.
  • براکت دیمون قوس‌های دندانی سازگار با آناتومی صورت ایجاد می‌کند.
  • طول دوره درمان با این نوع براکت کوتاه‌تر است.
  • براکت دیمون فشار کمتری به دندان‌ها وارد می‌کند در نتیجه درد کمتری دارد.

معایب

  • هزینه براکت دیمون نسبت به سایر براکت‌ها بیشتر است.
  • این نوع براکت دارای سیم‌های فلزی است که توسط دیگران قابل مشاهده است.
  • عادت‌کردن به براکت دیمون زمان‌بر، طولانی و کمی آزاردهنده است.

هزینه ارتودنسی دندان 

عوامل متعددی بر قیمت ارتودنسی تأثیرگذار است. این موارد شامل نوع ناهنجاری و شدت آن، طول دوره درمان، مهارت و تجربه دندانپزشک و نوع ارتودنسی انتخاب شده توسط بیمار است. معمولا ارتودنسی دیمون، سرامیکی و لینگوال قیمت بیشتری نسبت به سایر روش های ارتودنسی دارند. پزشک در مرحله اول درمان و پس از معاینه‌های اولیه درباره حدود هزینه ارتودنسی دندان با شما صحبت می‌کند.

متخصص ارتودنسی کیست؟

در صورتی که واجد شرایط انجام ارتودنسی باشید، دندانپزشک عمومی شما را به متخصص ارتودنسی ارجاع می‌دهد. اما متخصص ارتودنسی کیست؟ متخصص ارتودنسی پزشکی است که پس از گذراندن شش سال دوره دندانپزشکی عمومی، به مدت سه سال در دوره‌های آموزش تخصصی ارتودنسی شرکت کرده و در این حیطه مهارت کافی داشته‌باشد.

>